Quy trình làm gốm – 5 bước để tạo ra những sản phẩm gốm chất lượng nhất
Gốm, từ khi ra đời, đã luôn là một trong những sản phẩm nghệ thuật trang trí được yêu thích nhất đối với người Việt Nam. Tuy vậy để tạo ra những tác phẩm tuyệt vời này cần sự hoà quyện giữa tính năng và nghệ thuật, giữa đất, nước và đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân. Hãy cùng Sứ Long Phương tìm hiểu quy trình làm gốm – 5 bước để tạo ra những sản phẩm gốm chất lượng nhất nhé.
1. Tìm hiểu về quy trình làm gốm thủ công truyền thống
Quy trình sản xuất gốm gồm nhiều công đoạn, tổng kết lại gồm 5 khâu chính. Bao gồm: Thấu đất; Chuốt gốm; trang trí hoa văn; tráng men và nung đốt. Đó là quy trình sản phẩm gốm chất lượng chung của mỗi làng nghề. Tuy nhiên ở từng cụng đoạn được thực hiện khác nhau tuỳ theo trình độ tay nghề.
1.1 Bước 1: Thấu Đất – chọn và xử lý đất
Bước đầu tiên trong quy trình làm đồ gốm là phải chọn đất sét và đất cao lanh loại tốt nhất. Tiếp đó, đất được tinh luyện qua nhiều công đoạn để có thể lấy được đất tốt nhất để có thể làm gốm.
Đất sét sau khi được khai thác thường rất rắn nên phải được tưới nước rồi dùng mai thái mỏng. Sau đó, đất sẽ được loại bỏ những tạp chất và dùng chân nhào thật kỹ rồi đắp thành từng đống lớn. Đất sẽ được thái đi thái lại nhiều lần để tạo nên độ mịn, dẻo. Công đoạn đầu tiên này gọi là thấu đất.
1.2 Bước 2: Chuốt Gốm – Tạo hình gốm sứ
Có 3 phương pháp tạo hình chính là: Tạo hình trên bàn xoay; tạo hình bằng khuôn và nặn đắp bằng tay. Cũng có những sản phẩm được tạo bởi sự kết hợp của cả 3 phương pháp trên. Từng phương pháp cụ thể như sau:
1.2.1 Tạo hình trên bàn xoay
Đất luyện kỹ vừa, có độ dẻo. Sau đó đất được nặn thành dây dài to bằng cổ tay,người thợ chuốt ngắt từng đoạn, khoanh trũng giữa bàn xoay, chân phải đạp bàn, hai tay chuốt. Mọi sản phẩm to, nhỏ, dày, mỏng đều do hai bàn tay điều khiển, không có khuôn mẫu nhất định, kích thước từng cỡ do mực mắt, có sai lệch nhưng không đáng kể. Tạo hình bằng bàn xoay, thường dùng để sản xuất những sản phẩm gốm có kích thước lớn như: Chum, lọ, bình, âu…
1.2.2 Tạo hình bằng khuôn
Phương pháp tạo hình bằng khuôn thường dùng để sản xuất các loại sản phẩm có khối lượng lớn như: Bát, đĩa, chén…
1.2.3 Tạo hình bằng phương pháp đắp nặn bằng tay
Kỹ thuật nặn bằng tay được thể hiện rõ ở các con kê; đỉnh gốm, bao nung, lon, vại, các loại linh thú, tượng…
1.3 Bước 3: Trang trí hoa văn
Khâu quan trọng quyết định tính thẩm mỹ cũng như giá trị trong quy trình sản xuất gốm sứ. Sau khi tạo hình và phơi khô, người nghệ nhân sử dụng bút lông để vẽ, hoa văn, tăng tính nghệ thuật thẩm mỹ cho từng sản phẩm. Gốm sứ được trang trí hoa văn bằng các phương pháp như sau:
1.3.1 Vẽ trên gốm
Người nghệ nhân thường dùng bút lông vẽ trực tiếp trên nền bằng các hoa văn, họa tiết như ý. Công đoạn này đòi hỏi người thợ phải có kinh nghiệm và đôi tay cực kỳ khéo léo. Mỗi sản phẩm tạo thành là một tác phẩm nghệ thuật riêng biệt. Ngoài ra người thọ có thể sử dụng các phương pháp như vẽ men màu, đánh chỉ, bôi men chảy màu để tạo nên những sản phẩm đặc sắc. Họa tiết được vẽ trước khi tráng men được gọi là vẽ dưới men, ngược lại hoa văn được vẽ sau khi tráng men gọi là vẽ trên men.
Dạo gần đây người ta sử dụng kỹ thuật vẽ trên nền xương gốm sau khi trải qua công đoạn nung sơ 1 lần hoặc hấp hoa văn bằng cach trang trí theo hình vẽ đã được in sẵn trên giấy decal, nhập từ nước ngoài (phổ biến từ Trung Quốc). Tuy nhiên hình thức này không được coi là nghệ thuật sáng tạo trong làng gốm sứ Việt Nam truyền thống.
1.3.2 Cắt gọt và khắc vạch sản phẩm gốm
Sản phẩm sau tạo hình được hong khô trực tiếp bằng ánh nắng mặt trời. Khi cứng sẽ được gọt cạo nhẵn, tạo hình như ý. Các chi tiết được tạo hình ở giai đoạn này như: tai, quai, hình hoa lá, động vật nổi. Khắc vạch là phương pháp được người nghệ nhân sử dụng chủ yếu, sau đó là quá trình nung và tráng men.
1.3.3 In hoa văn bằng khuôn
Sau khi tạo thành xương gốm sứ, người thợ thay vì vẽ hoặc khắc lên thân gốm sứ thì họ dùng một khuôn cũng được bằng gốm có khắc hoa văn âm bản rồi ép vào khối gốm sứ định sẵn, sau đó tráng men rồi đem nung. Độ dày mỏng của lớp men tạo ra hiệu ứng, hiện ra những hoa văn định sẵn. Các sản phẩm sử dụng phương pháp này phổ biến là gốm men hoa nâu và gốm men ngọc.
1.4 Bước 4: Tráng Men
Sau khâu trang trí, các sản phẩm gốm sứ sẽ được tiến hành nung sơ, sau đó được phủ lớp men và mang đi nung chính thức. Tùy thuộc vào từng loại, một số không qua giai đoạn nung sơ trước đó. Với sản phẩm có kích thước nhỏ thường được nhúng vào men. Với sản phẩm có kích thước lớn hơn người ta thường sử dụng phương pháp dội hoặc phung men.
1.4.1 Sửa Hàng Men
Người thợ gốm tiến hành tu chỉnh lại sản phẩm lần cuối trước khi đưa vào lò nung. Trước hết phải xem kĩ từng sản phẩm một xem có chỗ nào khuyết men thì phải bôi quệt men vào các vị trí ấy. Sau đó họ tiến hành “cắt dò”. Tức cạo bỏ những chỗ dư thừa men, công việc này gọi là “sửa hàng men”.
1.5 Bước 5: Nung Sản Phẩm Gốm
Đây là công đoạn quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại của một mẻ gốm. Có nhiều loại lò được sử dụng. Nhưng phổ biến là lò cóc và lò bầu, gần đây là lò hộp.
Nguyên liệu đun là củi, than cám hoặc gas. Tuỳ theo mỗi loại lò và mỗi dạng gốm cụ thể mà thời gian nung và nhiệt độ nung cũng khác nhau. Gốm đất nung ở nhiệt độ từ 600 – 900 độ C, gốm sành nâu từ 1100 – 1200 độ C, gốm sành xốp từ 1200 – 1250 độ C, gốm sành trắng từ 1250-1280 độ C và đồ sứ từ 1280 – 1350 độ C. Các sản phẩm của sứ Long Phương đều được nung 2 lần ở nhiệt độ cao nhất 1380 độ C để ra được sản phẩm men trắng, nhẵn bóng đạt đến độ tinh xảo nhất.
2. Gốm sứ Long Phương – Sự lựa chọn hàng đầu về chất lượng
Gốm sứ Long Phương hiện này đang là nhà sản xuất và phân phối, cung cấp các sản phẩm gốm chất lượng nhất hiện nay. Với đa dạng thiết kế phù hợp với từng không gian, từng yêu cầu và chất lượng hàng đầu. Chúng tôi tự hào đem đến tay người tiêu dùng những sản phẩm chất lượng nhất. Hơn nữa, mức giá phải chăng, Gốm sứ Long Phương chinh phục cả những khách hàng khó tính nhất.
Nhận xét
Đăng nhận xét